Σημαντική εξέλιξη για την προστασία της αρχιτεκτονικής και θρησκευτικής κληρονομιάς της Σάμου σηματοδοτεί η απόφαση ένταξης των έργων αποκατάστασης δύο ιστορικών σεισμόπληκτων ναών στο “Ειδικό Πρόγραμμα Αντιμετώπισης και Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών 2026-2030” του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ).
Οι σχετικές αποφάσεις υπεγράφησαν από τον αντιπεριφερειάρχη Προγραμματισμού και ΕΣΠΑ Βορείου Αιγαίου, Ευστράτιο Κυρατζή – Χρυσοστόμου. Ο συνολικός προϋπολογισμός των δύο παρεμβάσεων ανέρχεται στα 1.400.000 ευρώ, ενώ δικαιούχος και φορέας υλοποίησης των έργων είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Μνημείων.
Ιερός Ναός Αγίου Σπυρίδωνα (Πόλη της Σάμου)
Για τη στερέωση και αποκατάσταση του Ιερού Ναού Αγίου Σπυρίδωνα εγκρίθηκε κονδύλιο ύψους 656.000 ευρώ (Κωδικός ΟΠΣ: 5229846).
Ιστορικό & Ζημιές: Ο ναός, κτίσμα της ύστερης περιόδου του 19ου αιώνα, είναι σύνθετος τετρακιόνιος σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο και διαθέτει δύο επιβλητικά κωδωνοστάσια ύψους 23 μέτρων. Κατά τον σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020, τα υψίκορμα κωδωνοστάσια υπέστησαν εκτεταμένες ρηγματώσεις και μετακινήσεις, εμφανίζοντας σοβαρό κίνδυνο αποκόλλησης, ενώ βλάβες καταγράφηκαν στις τοιχοποιίες και τη θολοδομία.
Προβλεπόμενες εργασίες:
Εφαρμογή ενεμάτων και συρραφές ρωγμών με χαλύβδινους οπλισμούς.
Συντήρηση και τοποθέτηση νέων ελκυστήρων από ανοξείδωτο χάλυβα στη στέψη των τοιχίων και στη βάση του τρούλου.
Ενίσχυση της θολοδομίας με σύστημα Ινοπλεγμάτων Ανόργανης Μήτρας (T.R.M.).
Περίδεση των κωδωνοστασίων με προεντεταμένα συρματόσχοινα.
Ανακατασκευή της επικάλυψης των θόλων με κεραμίδια βυζαντινού τύπου, συντήρηση εσωτερικών δαπέδων, επιχρισμάτων, ξυλόγλυπτων και διακοσμητικών στοιχείων.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (Όρμος Νέου Καρλοβάσου)
Για τις εργασίες στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου εγκρίθηκε προϋπολογισμός ύψους 744.000 ευρώ (Κωδικός ΟΠΣ: 5229845).
Ιστορικό & Ζημιές: Θεμελιωμένος το 1904 και ολοκληρωμένος το 1906, ο ναός αποτελεί σταυροειδή εγγεγραμμένο με υπερυψωμένο κεντρικό τρούλο και εκλεκτικιστικά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Από τη σεισμική δόνηση του 2020, οι πλέον σοβαρές ζημιές εντοπίστηκαν στα προεξέχοντα τμήματα των καμπαναριών, όπου σημειώθηκαν μεγάλες μετακινήσεις με συνέπεια βλάβες στους υποκείμενους πεσσούς.
Προβλεπόμενες εργασίες:
Ανακατασκευή τμημάτων των κωδωνοστασίων με συμπαγείς οπτόπλινθους, περίδεση με προεντεταμένους ελκυστήρες και εφαρμογή ινοπλεγμάτων.
Ενίσχυση της θολοδομίας με σύστημα TRM (πλέγμα ινών υάλου ή βασάλτη με διαπνέον κονίαμα).
Συρραφή ρωγμών με ενέματα και χαλύβδινους οπλισμούς.
Αντικατάσταση της κάλυψης στεγών και θόλων με βυζαντινά κεραμίδια.
Συντήρηση τοιχογραφιών, γύψινου διακόσμου, μαρμάρινων στοιχείων και αντικατάσταση μη συμβατών κουφωμάτων στους τρούλους.
Χρονοδιάγραμμα Υλοποίησης
Σύμφωνα με τους όρους των αποφάσεων ένταξης, η επίσημη ημερομηνία έναρξης ορίζεται στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για τον Άγιο Σπυρίδωνα και στις 5 Οκτωβρίου 2026 για τον Άγιο Νικόλαο.
Η ημερομηνία ολοκλήρωσης των εργασιών και για τα δύο έργα είναι η 31η Δεκεμβρίου 2029.
