Άρχισαν οι εργασίες για το έργο “Στερέωση – Αποκατάσταση των Ιερών Ναών Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και του Αγίου Νικολάου – Ανάδειξη του Βυζαντινού κάστρου στην περιοχή Ποτάμι Καρλοβάσου”, που υλοποιείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Ο δήμος Δυτικής Σάμου ενημερώνει τους επισκέπτες ότι για αρκετό χρονικό διάστημα η εκκλησία Μεταμόρφωσης του Σωτήρος δεν θα είναι επισκέψιμη και για τις τρεις επόμενες ημέρες (Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο) η πρόσβαση προς τους Καταρράκτες Ποταμίου δεν θα είναι εφικτή από το μονοπάτι που περνά έμπροσθεν της εκκλησίας αλλά θα γίνεται από την απέναντι πλευρά, από το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.

Ο δήμος αναφέρει ότι “το έργο αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για την περιοχή μας καθώς θα συντηρήσει και θα αναδείξει σημεία ιδιαίτερης ιστορικής , πολιτιστικής αξίας και ομορφιάς!

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος αποτελεί κτίσμα του 11 αιώνα και είναι η παλιότερη εκκλησία της Σάμου“.

Η Μητρόπολη Σάμου και Ικαρίας αναφέρει σχετικά με το έργο:

“Με την ευκαιρία της Αναθέσεως από την Διεύθυνση Αναστύλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και μετά από διαγωνισμό σε εργολάβο, του έργου «Στερέωση – αποκατάσταση των Ι. Ναών Μεταμόρφωσης Σωτήρος και Αγίου Νικολάου και ανάδειξη του Βυζαντινού Κάστρου στην περιοχή «Ποτάμι» Δ.Ε. Καρλοβασίου Δ. Σάμου, προϋπολογισμού 930.071,00 ευρώ στο αναπτυξιακό πρόγραμμα ειδικού σκοπού Βορείου Αιγαίου 2017-2020», θεωρήσαμε επάναγκες, προς ενημέρωση, αφού ευχαριστήσουμε διαχρονικά όσους συνέβαλαν για την εκπλήρωση αυτού του πόθου και ιδιαιτέρως της Τοπικής μας Εκκλησίας, να δημοσιεύσουμε άρθρο το οποίο δημοσίευσε η πολυσέβαστη καθηγήτρια μας, αείμνηστη Αθηνά Καπώλη – Κεντούρη στο μηνιαίο περιοδικό ορθόδοξης οικοδομής της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας «Μεταμόρφωσις», στο τεύχος Ιανουαρίου 1996, σ. 76.

Από το Ποτάμι του Παλαιού Καρλοβάσου

Η Παναγιά στο Ποτάμι, σήμερα με το όνομα «Μεταμόρφωση», αποτελεί μοναδικό μνημείο για την εποχή που αντιπροσωπεύει και επιτρέπει σε μας να παρακολουθήσουμε τα χνάρια της βυζαντινής τέχνης πριν από τη λεγόμενη ¨ερήμωση¨ της Σάμου του 1470.

Είναι καθαρά «βυζαντινού ρυθμού», έτσι όπως αυτός διαμορφώθηκε κατά τον 10ο αιώνα και η κορύφωσή του ταυτίζεται με τη «δυναστεία των Κομνηνών». Το χτίσιμο σχηματίζει σταυρό και στη διασταύρωση επικάθεται ο τρούλος, από κάτω οι τοίχοι της διασταυρώσεως διαλύονται και το ρόλο τους θα αναλάβουν τέσσερις κίονες. Το όλον θα περικλείεται σε τετράγωνους τοίχους γι’ αυτό και θα ονομασθεί «τετρακιόνιος σταυροειδής εγγεγραμμένος».

Το χτίσιμο της είναι πολύ αντιπροσωπευτικό και σηματοδοτεί την ιστορική πορεία της Σάμου, την εποχή που, όπως αναφέρεται από τον Άραβα περιηγητή και γεωγράφο Εδρεσή το 1153, ήταν «πλούσια και πολυάνθρωπος». Χρειάζεται μεγάλη αναζήτηση για να βρούμε παράλληλα δείγματα αυτής της εποχής, ίσως ένα τέτοιο να είναι ο Άγιος Νικόλαος, που κείται σε ερείπια πολύ κοντά στο ναό της «Παναγίας».

Ο ναός της «Παναγίας» ήταν καθολικό μοναστηριού κι όπως αναφέρει ο Κρητικίδης, υπήρχε «πύργος», όπου κατοικούσαν μοναχοί. Θα τολμήσουμε να πούμε ότι και η γύρω περιοχή κατοικείτο, γιατί με το «στρεμμάτισμα» των χωραφιών έβγαιναν στην επιφάνεια υπολείμματα κατοικιών, κεραμίδια από στέγες κ.λπ.

Το ποτάμι, με τη συνεχή ροή του χειμώνα-καλοκαίρι και τη λίμνη-δέλτα, που σχημάτιζε στην έξοδο προς την θάλασσα, ευνοούσε το τράβηγμα των καικιών στο ποτάμι για την αλίμενη βόρεια περιοχή και στο ύψος της «Παναγίας» υπήρχαν δέστρες για τα πλεούμενα.

Ο μικρός κάμπος που παίρνει το όνομά του από το ποτάμι, κατ’εξοχήν ποτιστικός, προσφερόταν για μια ανεξάρτητη ζωή. Συνέχεια όλης αυτής της διαδικασίας αποτελεί το φροντισμένο «κάστρο» πάνω στον φυσικά οχυρό βράχο, κατασκευάστηκε μεταγενέστερα στους δύσκολους καιρούς της «δυναστείας των Παλαιολόγων», ύστερο καταφύγιο για τις πειρατικές επιδρομές και σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 1821. Η ιδιαίτερη γοητεία της Εκκλησίας και της γύρω περιοχής, κατ’εξοχήν κήπος του Παλαιού Καρλοβάσου, έχει τη δική της ιστορία. Η προσέγγιση όμως αυτών που απέμειναν, πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή και υπευθυνότητα και δεν είναι έργο του καθενός. Είναι χρέος άμεσο δικό μας η φροντίδα και η διάσωσή τους, γιατί είναι μέρος της εθνικής μας ταυτότητας.

Παράλληλα όμως αυτή τη στιγμή στρεφόμαστε με ευγνωμοσύνη προς την πίστη των ανθρώπων, που τη συντηρούν και τη ζωογονούν με την καθημερινή λατρεία, γιατί αυτή η Εκκλησία δεν έπαψε να είναι ένα κομμάτι των καθημερνών βιωμάτων μας.

ΑΘΗΝΑ ΚΑΠΩΛΗ-ΚΕΝΤΟΥΡΗ

Διαβάστε τις ειδήσεις μας στο Google

Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook και στο Instagram

Ακολουθήστε μας στο Twitter

Κάντε εγγραφή στο κανάλι μας στο YouTube

Βρείτε τα φτηνότερα αεροπορικά εισιτήρια με την εφαρμογή Low Fare Calendar!

Discover the best flight deals with Aegean Airlines Low Fare Calendar!