Φωτογραφία του Νίκου Χουσά από το έθιμο του "Καδή" στους Σπαθαραίους

Αποκριάτικα έθιμα από δύο χωριά της Σάμου προτάθηκαν από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για εγγραφή στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, μαζί με άλλα τρία έθιμα της αποκριάς από τη Λέσβο και τη Χίο.

Αναλυτικότερα, υποβλήθηκαν στην “Εθνική Επιστημονική Επιτροπή για την εφαρμογή της Σύμβασης της UNESCO για τη προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς” για εγγραφή στο “Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς” τα κάτωθι πολιτιστικά στοιχεία:

• “Ο Καδής στους Σπαθαραίους” σε συνεργασία με τον “Αθλητικό, Σκακιστικό, Πολιτιστικό, Εξωραϊστικό & Μορφωτικό Σύλλογο Σπαθαραίων Σάμου”

Τι είναι το έθιμο του Καδή

Φωτογραφία του Νίκου Αγγελή

Καδής ήταν ο Οθωμανός δικαστής που μια φορά το χρόνο, επί ηγεμονίας ερχόταν στη Σάμο να δικάσει, να λύσει διαφορές και κυρίως να εισπράξει πρόστιμα για το Σουλτάνο (πρόστιμο=τζερεμές).
 
Το γεγονός αυτό έμεινε στη συλλογική μνήμη και στα νεότερα χρόνια κάποιοι γέροντες στους Σπαθαραίους το αναβίωσαν, αφενός για να κάνουν το κέφι τους την τελευταία Κυριακή της αποκριάς, αφετέρου για να μαζέψουν χρήματα. Το 1981 συστάθηκε ο πολιτιστικός σύλλογος Σπαθαραίων και από το 1983 ξεκίνησε την αναβίωση του εθίμου…

• “Φραντζόλια“, σε συνεργασία με τον “Πολιτιστικό & Εξωραϊστικό Σύλλογο “Φίλων Μαραθοκάμπου””.

Τι είναι τα “Φραντζόλια”

Φωτογραφία του Σιδερή Παπαγεωργίου

 

Η λέξη “Φραντζόλια” πιθανότατα προήλθε από τη φράντζα, που σημαίνει στόλισμα. Τα δε Διονυσιακά δρώμενα στο τοπικό αυτό “καρναβάλι” είναι συνέχεια μιας μακρόχρονης λαϊκής παράδοσης που φτάνει σύμφωνα με κάποιες γνώμες στα αρχαία «Ανθεστήρια» κατά τα οποία οι πρόγονοί μας γιόρταζαν τον ερχομό της Άνοιξης με ό,τι αυτή φέρνει στη ζωή και τη διάθεση των ανθρώπων, αλλά ταυτόχρονα ήταν και μια γιορτή αφιερωμένη στους νεκρούς.

Συγκεκριμένα, οι αρχαίοι πρόγονοι πίστευαν ότι κατά τη δεύτερη μέρα των Ανθεστηρίων άνοιγαν οι πύλες του Άδη και οι νεκροί ανέβαιναν στον Απάνω Κόσμο όπου παρέμεναν για τρεις μέρες. Σ’ αυτό το διάστημα, θέλοντας να παραστήσουν τους πεθαμένους που κυκλοφορούσαν κρυφά ανάμεσα στους ζωντανούς, πολλοί μεταμφιέζονταν και συμπεριφέρονταν αλλόκοτα χορεύοντας και πηδώντας. Οι άνθρωποι γύρω τους τούς έκαναν μεγάλες τιμές και τους τάιζαν “πανσπερμία”, ένα παρασκεύασμα από σπόρους δημητριακών και όσπρια που θυμίζει τα κόλλυβα των μνημόσυνων και του Ψυχοσάββατου.

Πηγή: Σελίδα Πολιτιστικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Φίλων Μαραθοκάμπου στο Facebook

• “Αγιασώτικο καρναβάλι και συνοδευτικά έθιμα της Αποκριάς» σε συνεργασία με τo “Κέντρο Αναγνωστηρίου Αγιάσου “Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ”” και τον “Πολιτιστικό Καρναβαλικό Σύλλογο Αγιάσου “Ο Σάτυρος””.

• “Παραδοσιακό Καρναβάλι Μεσοτόπου” σε συνεργασία με το “Πολιτιστικό Σύλλογο Μεσοτόπου “Ο Μεσότοπος””.

• “Μόστρα Θυμιανών” σε συνεργασία με το “Μορφωτικό & Εκπολιτιστικό Σύλλογο Θυμιανών” Χίου.

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Αντιπεριφέρεια Πολιτισμού ανέλαβε την πρωτοβουλία υποβολής  των παραπάνω πέντε προτάσεων που αφορούν τα έθιμα της Αποκριάς των νησιών του Βορείου Αιγαίου για την εγγραφή τους στο “Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Άυλων Πολιτιστικών Στοιχείων” της UNESCO. Η πρωτοβουλία αυτή έγινε εφικτή μετά από συνέργεια της Αντιπεριφέρειας με τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς των νησιών μας που δραστηριοποιούνται στα καρναβαλικά δρώμενα.

H Ελλάδα με τον Ν. 3521/2006 (ΦΕΚ 275/τ.Α/22-12-2006) κύρωσε την σύμβαση για την προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO(2003). Σκοποί της σύμβασης αυτής, όπως αναφέρονται είναι :

(α) η προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς,

(β) ο σεβασμός της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των ενδιαφερομένων κοινοτήτων, ομάδων και ανθρώπων,

(γ) η ευαισθητοποίηση σε επίπεδο τοπικό, εθνικό και διεθνές όσον αφορά τη σημασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της αμοιβαίας εκτίμησης που πρέπει να τυγχάνει,

(δ) η διεθνής συνεργασία και συνδρομή.

Στα πλαίσια της Σύμβασης αυτής προβλέπεται η δημιουργία και ο συνεχής εμπλουτισμός τριών καταλόγων:

1) ο Αντιπροσωπευτικός κατάλογος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας,
2) ο Κατάλογος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που απαιτεί επείγουσα προστασία,
3) προγράμματα, σχέδια και δραστηριότητες διαφύλαξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αυτή τη στιγμή στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχουν καταγράφει 55 στοιχεία. Οι καταχωρήσεις της Ελλάδας στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας είναι: 1) η καταχώρηση της Μεσογειακής διατροφής από κοινού με τις Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρο, Μαρόκο, Πορτογαλία, 2) “Η Τεχνογνωσία της Παραδοσιακής Μαστιχοκαλλιέργειας” στη Χίο, 3) η Τηνιακή Μαρμαροτεχνία, 4) τα Μωμοέρια, ένα έθιμο του Δωδεκαημέρου όπως τελείται σε οκτώ χωριά της Κοζάνης, 5) το Ρεμπέτικο Τραγούδι, 6) η Τέχνη της Ξερολιθιάς κατόπιν υποβολής κοινού φακέλου υποψηφιότητας της Ελλάδας με Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρο, Σλοβενία, 7) η Βυζαντινή Μουσική/ Ψαλτική, 8) η “Μετακινούμενη Κτηνοτροφία – Η εποχιακή μετακίνηση των κοπαδιών πάνω στις παραδοσιακές διαδρομές τους, στη Μεσόγειο και στις Άλπεις” από κοινού με την Αυστρία και την Ιταλία, 9) “Το Πολυφωνικό Καραβάνι, Ερευνώντας, Διαφυλάσσοντας και Αναδεικνύοντας το Πολυφωνικό Τραγούδι της Ηπείρου”.

Εκ μέρους της Περιφερειακής Αρχής, η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού, Αναστασία Αντωνέλη, δήλωσε:

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Αντιπεριφέρεια Πολιτισμού, έχοντας πυξίδα κατεύθυνσης την ανάδειξη και προστασία της διαχρονικής πολιτιστικής κληρονομιάς- ταυτότητας των νησιών του Βορείου Αιγαίου, παραμένοντας πιστή στην πεποίθηση της ενεργής συμμετοχής των πολιτών και της συνεργασίας των τοπικών κοινωνιών, ξεκίνησε μια πρώτη προσπάθεια καταγραφής τους, με την υποβολή πέντε προτάσεων των Καρναβαλικών Δρώμενων των νησιών μας, προκειμένου να ενταχθούν στο “Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς” της UNESCO.

Ως γνωστόν τα Καρναβαλικά δρώμενα έχοντας τις ρίζες τους στις Διονυσιακές γιορτές φτάνουν διαχρονικά στο σήμερα αποδεικνύοντας την συνέχεια του Ελληνισμού στους αιώνες και την εξέλιξη στο πέρασμα του χρόνου των λαϊκών δρώμενων, ηθών και εθίμων, στοιχείων του πολυδιάστατου Ελληνικού Πολιτισμού.

Οφείλουμε ένα Μεγάλο Ευχαριστώ στους τοπικούς Συλλόγους που προαναφέραμε για την θέληση τους να συμμετέχουν σε αυτήν μας την πρωτοβουλία και από κοινού να δουλέψουμε προκειμένου να καταφέρουμε τα Καρναβαλικά Δρώμενα των Νησιών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, να εγγραφούν στο “Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς” της UNESCO“.

 

Tα φτηνότερα αεροπορικά εισιτήρια με την εφαρμογή Low Fare Calendar της Aegean!

Discover the best flight deals with Aegean Airlines Low Fare Calendar!